เรียนรู้ การปฐมพยาบาล เมื่อบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา

การปฐมพยาบาล : การบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา สามารถเกิดขึ้นได้ ไม่ว่าจากการฝึกซ้อม ขณะแข่งขัน หรือเล่นเพื่อ สุขภาพ การรู้จักวิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้น จึงถือเป็นประโยชน์อย่างมาก ในการช่วยบรรเทา และ ลดการลุกลามของบาดแผล หรือ อาการนั้น ๆ

ยึดหลัก RICE เมื่อได้รับบาดเจ็บ

Rest (การพัก) หยุดเล่นกีฬาทันที โดยเฉพาะในช่วง 6 ชม. แรก ของการบาดเจ็บ การบาดเจ็บจากการเล่นกีฬา หรือ ออกกําลังกาย ต้องพักประมาณ 48 ชม. ก่อนที่จะเริ่มเคลื่อนไหว อีกครั้ง

Ice (การใช้ความเย็น) การประคบเย็น เพื่อลดการมีเลือดออก บริเวณเนื้อเยื่อ ลดบวม และ อาการปวด ให้ประคบนานครั้งละ 10 – 20 นาที หยุดประคบ 5 นาที ทําเช่นนี้ไปเรื่อย ๆ จนกระทั่ง ไม่บวม หรือ ทําวันละ 2 – 3 ครั้ง

Compression Bandage (การพันผ้ายืด) เพื่อกด ไม่ให้มี เลือดออก ในเนื้อเยื่อมาก มักใช้ร่วมกับประคบเย็น การพันผ้ายืดควรพันให้กระชับ ส่วนที่บาดเจ็บ และ ใช้ผ้าสําลีผืนใหญ่ รองไว้ให้หนา ๆ โดยรอบก่อนพัน ด้วยผ้ายืด

Elevation (การยก) ยกส่วนของร่างกาย ที่ได้รับบาดเจ็บ ให้สูงกว่าระดับหัวใจ เพื่อให้เลือด ไหลกลับหัวใจได้สะดวก เช่น การนอนวางขาหรือเท้าบนหมอน ในกรณีที่บาดเจ็บรุนแรง ควรยกสูงประมาณ 24 – 48 ซม.

การปฐมพยาบาล อาการบาดเจ็บต่างๆ

ตะคริว

เกิดจากการ หดเกร็งของกล้ามเนื้อ อาจเกิดได้บ่อย ๆ และซ้ำที่เดิม หรือ เป็นหลาย ๆ มัดพร้อมกันได้ สาเหตุมา จากกล้ามเนื้อไม่แข็งแรง หรือ เกิดจาก ร่างกายขาดแคลเซียม รวมทั้งสาเหตุ ภายนอก เช่น สภาพอากาศเย็น หรือ การรัดผ้ายึดแน่นเกิน ไป ฯลฯ

การปฐมพยาบาล

เหยียด และ ยืดกล้ามเนื้อให้เต็มที่ ประมาณ 5-10 นาที เมื่อคลาย การเกร็งตัวแล้ว จึงนวดต่อ ด้วยน้ำมันนวดร้อน ด้วยอุ้งมือเบา ๆ ห้ามบีบ หรือ เขย่า

กล้ามเนื้อบวม

มีอาการปวดมาก ปวดตลอดเวลา หากลอง เหยียดกล้ามเนื้อมัดนั้น จะเจ็บปวดอย่างมาก พบในนักวิ่ง ที่เริ่มต้นฝึกซ้อมหนักเกินไป กล้ามเนื้อยังไม่คุ้นเคย และ แข็งแรงพอ หากเจ็บแล้วยังฝืนวิ่งต่อ จะเป็นอันตรายมาก อาจเป็นอัมพาตได้

การปฐมพยาบาล

ประคบด้วยผ้าชุบน้ำเย็น ยกเท้าสูง เมื่ออาการดีขึ้นแล้ว ต้องบริหารกล้ามเนื้อกลุ่มนี้ ให้แข็งแรง ค่อย ๆ เพิ่มความหนัก ของการฝึก ทีละน้อย หากมีอาการผิดปกติ ให้หยุดทันที

การปฐมพยาบาล

กล้ามเนื้อฉีกขาด

เกิดจากการถูกกระทบ ด้วยของแข็งอย่างแรง หรือ เปลี่ยนท่าทันที ทําให้ กล้ามเนื้อฉีกขาด

การปฐมพยาบาล

ประคบน้ำแข็ง 15 – 20 นาที พัก 5 นาที สลับกันไป จนไม่มีการบวมเพิ่มขึ้น พร้อมกับใช้ผ้ายืด รัดให้เกิดแรงกด บริเวณนั้น และ ยกส่วนปลายให้สูง หลังจากนั้น 1 – 2 วัน ให้ประคบ น้ำร้อน ( หากคลําพบร่องบุ๋มใหญ่ มีอาการบวมมาก เดินไม่ได้ ต้องนำส่งแพทย์ทันที )

การปฐมพยาบาล

เอ็น อักเสบ

เกิดจากการเล่นกีฬา หรือ ซ้อมหนักเกินไป หรือ อุปกรณ์การเล่นไม่ถูกต้อง เช่น รองเท้า พื้นแข็งเกินไป สนามกีฬา มีพื้นแข็งมาก เป็นต้น มีอาการปวดบวม กดเจ็บ มักมีอาการปวด ใน ตอนเช้าวันรุ่งขึ้น

การปฐมพยาบาล

ประคบเย็น พัก และรับประทานยาต้านการอักเสบ ร่วมกับทํากายภาพบําบัด

การปฐมพยาบาล
การปฐมพยาบาล

ข้อเคล็ด ข้อแพลง

เกิดจากเส้นเอ็น และ/หรือ กล้ามเนื้อ ที่ยึดรอบ ๆ ข้อต่อกระดูกมีการฉีก เนื่องจาก ได้รับการบาดเจ็บ ซึ่งมีความรุนแรงหลายระดับ

การปฐมพยาบาล

  • หากรู้สึกเจ็บ เสียวที่ข้อต่อเล็กน้อย เดิน กะเผลก กดแล้วปวดมาก ให้ยกข้อนั้นให้ สูง ประคบเย็นหลาย ๆ ครั้งติดต่อกัน แต่ละครั้งนานประมาณ 5 – 10 นาที พัก 2 – 3 นาที ถ้าไม่บวมเพิ่ม ให้พันข้อต่อ ด้วยปลาสเตอร์หลาย ๆ ครั้ง แล้วพันด้วย ผ้ายืดไว้ประมาณ 3 สัปดาห์ โดยเปลี่ยน ผ้าทุก 1 สัปดาห์
  • หากข้อเท้า หรือ ข้อเข่าบวมทั้งข้อ ปวดบวมมาก ระยะแรกปฐมพยาบาล เหมือนข้อแรก ใส่เฝือกปูนปลาสเตอร์ อย่างน้อย 4 – 6 สัปดาห์ หลังจากถอด เผือกออก ต้องพันผ้า หรือ สวมสนับข้อเท้า หรือ สนับเข่า อาจทานยาลดบวม วิตามินซี และ ยาต้านการอักเสบร่วมด้วย
การปฐมพยาบาล

กระดูกหัก

เข้าเฝือกชั่วคราว เช่น รัดต้นแขน กับลําตัว ในรายที่กระดูกต้นแขนหัก หรือ ผูกขา ทั้งสองข้าง ติดชิดกันในรายที่กระดูกหน้าแข้งหัก ใช้สิ่งของ ดามกระดูก อาศัยหลัก “ เหนือหนึ่งข้อต่อ ต่ำหนึ่งข้อต่อ ” เช่น ถ้ากระดูกหน้าแข้งหัก ต้องใช้ไม้ตาม และ พันด้วยผ้า ตั้งแต่เหนือหัวเข่า จนถึงข้อเท้า อย่าพยายามดึงกระดูกที่หัก เข้าที่เอง ควรนําส่งแพทย์โดยด่วน

ที่มา

หนังสือ ข้อแนะนําการดูแลการบาดเจ็บ จากการออกกําลังกาย และ เล่นกีฬา ประชาชน โดย ธีรวัฒน์ กุลทนันทน์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล

การปฐมพยาบาล
ออกกําลังกาย
ออกกําลังกาย
การปฐมพยาบาล
การปฐมพยาบาล

อ่านบทความอื่นๆ
ติดตามเพจ