ทำไมนาวิกโยธินสหรัฐเลิกบุกชายหาด? แผนใหม่ที่เปลี่ยนทหารยกพลขึ้นบกให้เป็นนักล่าเรือ

เมื่อพูดถึง “นาวิกโยธินสหรัฐ” ภาพแรกที่หลายคนนึกถึงอาจเป็นเรือยกพลขนาดมหึมา ยานเกราะสะเทินน้ำสะเทินบก และทหารนับพันบุกขึ้นชายหาดท่ามกลางห่ากระสุน

ภาพจำนี้ไม่ได้เกิดจากภาพยนตร์เพียงอย่างเดียว เพราะการยกพลขึ้นบกเคยเป็นหัวใจสำคัญของนาวิกโยธินสหรัฐมาตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 แต่สงครามในมหาสมุทรแปซิฟิกยุคใหม่กำลังบีบให้กองกำลังที่เชี่ยวชาญการบุกจากทะเลต้องเปลี่ยนตัวเองครั้งใหญ่

แทนที่จะส่งเรือราคาหลายพันล้านดอลลาร์เข้าใกล้ชายฝั่ง นาวิกโยธินสหรัฐกำลังทดลองกระจายทหารกลุ่มเล็กๆ ไปตามหมู่เกาะ พร้อมเรดาร์ โดรน และรถยิงขีปนาวุธต่อต้านเรือที่สามารถยิงแล้วเคลื่อนย้ายได้อย่างรวดเร็ว

จาก “ผู้พังประตู” พวกเขากำลังเรียนรู้ที่จะเป็น “ผู้ซุ่มโจมตี” แต่เหตุใดเจ้าแห่งการยกพลขึ้นบกจึงต้องเปลี่ยนวิธีรบ และแผนนี้จะใช้ได้จริงหรือไม่หากสงครามเกิดขึ้น?

ยุคที่การยกพลขึ้นบกสร้างชื่อให้นาวิกโยธินสหรัฐ

ในสงครามโลกครั้งที่ 2 สหรัฐใช้ยุทธศาสตร์ที่เรียกว่า Island Hopping หรือ “การกระโดดข้ามเกาะ” โดยเลือกยึดเกาะสำคัญทีละแห่ง สร้างฐานทัพและสนามบิน ก่อนรุกเข้าใกล้ญี่ปุ่นมากขึ้นเรื่อยๆ

กัวดัลคะแนล ทาราวา ไซปัน อิโวจิมา และโอกินาวา กลายเป็นชื่อที่ผูกอยู่กับประวัติศาสตร์ของนาวิกโยธินสหรัฐ การยกพลขึ้นบกจึงไม่ใช่เพียงภารกิจหนึ่ง แต่เป็นส่วนสำคัญของตัวตนและเหตุผลในการดำรงอยู่ของเหล่าทัพ

ต่อมาในสงครามเกาหลีปี 1950 การยกพลขึ้นบกที่อินชอนช่วยพลิกสถานการณ์ จากกองกำลังสหประชาชาติที่กำลังถูกกดดันบริเวณปูซานให้กลับมาเป็นฝ่ายรุกได้อีกครั้ง

แม้หลังจากนั้นสหรัฐแทบไม่ได้เปิดฉากบุกชายหาดขนาดใหญ่แบบสงครามโลก แต่ยังคงลงทุนในเรือสะเทินน้ำสะเทินบก เรือจู่โจมขนาดใหญ่บางลำสามารถบรรทุกเฮลิคอปเตอร์ เครื่องบินขับไล่ F-35B ยานยกพล และนาวิกโยธินจำนวนมาก จนมีลักษณะคล้ายเรือบรรทุกเครื่องบินขนาดย่อม

กฎหมายสหรัฐกำหนดเป้าหมายให้กองทัพเรือรักษาเรือรบสะเทินน้ำสะเทินบกไว้อย่างน้อย 31 ลำ อย่างไรก็ตาม สำนักงานความรับผิดชอบของรัฐบาลสหรัฐ หรือ GAO เตือนว่ากองทัพเรืออาจรักษาจำนวนดังกล่าวได้ยาก เพราะเรือหลายลำมีอายุมาก ค่าใช้จ่ายในการต่ออายุใช้งานสูง และมีปัญหางานซ่อมบำรุงสะสม

เมื่อจีนสร้างพื้นที่ที่เรือรบสหรัฐไม่ควรเข้าใกล้

สูตรการรบแบบเดิมใช้ได้ดีเมื่อสหรัฐสามารถควบคุมทะเลและฝ่ายตรงข้ามไม่มีศักยภาพโจมตีกองเรือได้จากระยะไกล แต่เงื่อนไขนี้เปลี่ยนไปเมื่อจีนพัฒนาเครือข่ายที่ชาติตะวันตกเรียกว่า Anti-Access/Area Denial หรือ A2/AD

A2/AD ไม่ใช่อาวุธชนิดเดียว แต่เป็นการประสานงานระหว่างดาวเทียม เรดาร์ เครื่องบิน โดรน เรือรบ เรือดำน้ำ และขีปนาวุธหลายประเภท เพื่อค้นหา ติดตาม และโจมตีกำลังฝ่ายตรงข้ามก่อนที่จะเข้าใกล้พื้นที่สำคัญ

หากสหรัฐส่งเรือสะเทินน้ำสะเทินบกขนาดใหญ่เข้าใกล้ชายฝั่ง เรือที่บรรทุกทหาร อากาศยาน และยุทโธปกรณ์จำนวนมากอาจกลายเป็นเป้าหมายที่มีมูลค่าสูง การสูญเสียเรือเพียงลำเดียวอาจหมายถึงการสูญเสียกำลังพลจำนวนมากพร้อมกัน

ดังนั้น ปัญหาของนาวิกโยธินสหรัฐจึงไม่ใช่ว่า “จะบุกชายหาดอย่างไร” แต่คือ “จะเข้าไปอยู่ในพื้นที่อันตรายโดยไม่กลายเป็นเป้าขนาดใหญ่ได้อย่างไร”

Force Design 2030: การรื้อกองกำลังเพื่อรับมือสงครามยุคใหม่

ในเดือนมีนาคม 2020 พลเอกเดวิด เอช. เบอร์เกอร์ ผู้บัญชาการนาวิกโยธินสหรัฐในขณะนั้น เปิดตัวแนวทาง Force Design 2030 เพื่อปรับโครงสร้างกองกำลังให้เหมาะกับการรบทางทะเลในพื้นที่ซึ่งถูกข้าศึกคุกคามอย่างหนัก

การเปลี่ยนแปลงไม่ได้มีเพียงการซื้ออาวุธใหม่ แต่นำไปสู่การยกเลิกหน่วยรถถัง ลดปืนใหญ่แบบลากจูงบางส่วน เพิ่มจรวดพิสัยไกล ระบบไร้คนขับ การตรวจการณ์ และหน่วยที่สามารถกระจายตัวตามแนวชายฝั่งหรือหมู่เกาะ

ต่อมาเหล่านาวิกโยธินตัดคำว่า “2030” ออกจากชื่อโครงการและเรียกสั้นๆ ว่า Force Design เพื่อสะท้อนว่าการปรับกำลังเป็นกระบวนการต่อเนื่อง ไม่ใช่โครงการที่จะเสร็จสมบูรณ์ในปีใดปีหนึ่ง โดยเอกสาร Force Design Update ของนาวิกโยธินสหรัฐ ยืนยันว่าแนวทางนี้ยังเป็นหนึ่งในภารกิจด้านการปรับปรุงกองกำลังที่สำคัญ

EABO คืออะไร และเหตุใดนาวิกโยธินต้องกระจายตัวตามเกาะ?

หัวใจสำคัญของแนวคิดใหม่คือ Expeditionary Advanced Base Operations หรือ EABO ซึ่งอาจแปลอย่างง่ายว่า “การปฏิบัติการจากฐานหน้าแบบเคลื่อนย้ายได้”

แทนที่จะสร้างฐานขนาดใหญ่ซึ่งตรวจพบและโจมตีได้ง่าย กำลังนาวิกโยธินจะตั้งจุดปฏิบัติการชั่วคราวขนาดเล็กตามเกาะหรือพื้นที่ชายฝั่ง ทำหน้าที่ตรวจจับเป้าหมาย ควบคุมเส้นทางทะเล สนับสนุนอากาศยาน ส่งต่อข้อมูลให้กองเรือ หรือยิงขีปนาวุธต่อต้านเรือ

หลักการสำคัญคือ อยู่ให้น้อย เคลื่อนที่ให้เร็ว และไม่ทิ้งร่องรอยให้นานเกินไป หลังปฏิบัติภารกิจ หน่วยอาจย้ายตำแหน่งก่อนที่ฝ่ายตรงข้ามจะตรวจพบและยิงตอบโต้

เอกสาร EABO ของนาวิกโยธินสหรัฐ อธิบายว่ากำลังตามแนวชายฝั่งไม่ได้มีหน้าที่รบอย่างโดดเดี่ยว แต่เป็นส่วนสนับสนุนการปฏิบัติการทางเรือในภาพรวม

Marine Littoral Regiment: กรมรบแบบใหม่สำหรับพื้นที่ชายฝั่ง

หน่วยที่ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับแนวคิดนี้เรียกว่า Marine Littoral Regiment หรือ MLR

MLR ไม่ใช่เพียงกรมทหารราบที่นำขีปนาวุธมาติดตั้งเพิ่ม แต่เป็นหน่วยผสมที่รวมกำลังรบชายฝั่ง การป้องกันภัยทางอากาศ การตรวจการณ์ การสื่อสาร และการส่งกำลังบำรุงเข้าไว้ด้วยกัน จากนั้นสามารถแยกกำลังออกเป็นทีมขนาดเล็กเพื่อปฏิบัติงานตามจุดต่างๆ ในหมู่เกาะ

เป้าหมายของสหรัฐยังคงเป็นการจัดตั้ง MLR สามกรมในกองกำลังนาวิกโยธินที่ 3 ซึ่งรับผิดชอบภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก ไม่ใช่การเปลี่ยนนาวิกโยธินทุกหน่วยให้เป็น MLR ปัจจุบันหน่วยแบบดั้งเดิม เช่น Marine Expeditionary Unit หรือ MEU ยังคงมีบทบาทในการตอบสนองวิกฤต อพยพพลเรือน บุกจู่โจม และปฏิบัติการสะเทินน้ำสะเทินบก

กล่าวอีกอย่างคือ นาวิกโยธินสหรัฐไม่ได้เลือกว่าจะ “บุกชายหาด” หรือ “ซุ่มยิงเรือ” เพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่กำลังพยายามรักษาความสามารถเดิม พร้อมเพิ่มเครื่องมือสำหรับสงครามกับคู่แข่งที่มีขีปนาวุธและระบบตรวจจับทันสมัย

NMESIS อาวุธที่เปลี่ยนรถไร้คนขับให้เป็นนักล่าเรือ

หนึ่งในอาวุธเด่นของกำลังรูปแบบใหม่คือ Navy–Marine Expeditionary Ship Interdiction System หรือ NMESIS อ่านว่า “นีเมซิส”

ระบบนี้ใช้รถยิงไร้คนขับ ROGUE-Fires ซึ่งพัฒนาจากโครงรถ Joint Light Tactical Vehicle หรือ JLTV ติดตั้งขีปนาวุธ Naval Strike Missile หรือ NSM จำนวนสองลูก ผู้ควบคุมสามารถสั่งการรถจากระยะไกลโดยไม่ต้องมีคนขับหรือพลประจำรถอยู่ในห้องโดยสารขณะเคลื่อนที่

ในการทดสอบ Large Scale Exercise 2021 ขีปนาวุธจากระบบ NMESIS เดินทางไกลกว่า 100 ไมล์ทะเลก่อนโจมตีเรือเป้าหมาย ตามรายงานของ นาวิกโยธินสหรัฐ หลังยิง ระบบยิงเคลื่อนออกจากพื้นที่เพื่อหลีกเลี่ยงการโจมตีตอบโต้

ภาพของรถยิงไม่กี่คันบนเกาะจึงสะท้อนแนวคิดใหม่ได้ชัดเจนมาก กองกำลังขนาดเล็กอาจคุกคามเรือรบที่มีราคาแพงกว่าหลายเท่า และบังคับให้ฝ่ายตรงข้ามต้องใช้ดาวเทียม โดรน เครื่องบิน และขีปนาวุธจำนวนมากเพื่อตามล่าเป้าหมายที่เคลื่อนที่และซ่อนตัวได้

ในเดือนพฤษภาคม 2026 สหรัฐและฟิลิปปินส์นำ NMESIS ไปฝึกวางกำลังที่จังหวัดบาตาเนส ทางตอนเหนือสุดของฟิลิปปินส์ ใกล้ช่องแคบลูซอนและไต้หวัน ระบบถูกลำเลียงด้วยเครื่องบิน C-130 เพื่อทดสอบการนำอาวุธไปใช้ในพื้นที่ห่างไกล อย่างไรก็ตาม การนำไปฝึกไม่ได้หมายความว่ามีการตั้งฐานถาวรหรือได้รับอนุญาตให้ใช้จากดินแดนพันธมิตรโดยอัตโนมัติ เพราะการวางกำลังจริงยังขึ้นอยู่กับการตัดสินใจทางการเมืองของประเทศเจ้าของพื้นที่ด้วย Reuters

เรือ Landing Ship Medium ตัวต่อที่ยังขาดหาย

การกระจายหน่วยไปตามเกาะจะเกิดขึ้นไม่ได้หากไม่มีเรือขนส่งที่สามารถเข้าเทียบพื้นที่ตื้น ขนรถและยุทโธปกรณ์ขึ้นฝั่ง และย้ายกำลังได้รวดเร็ว สหรัฐจึงพัฒนาเรือประเภท Landing Ship Medium หรือ LSM ซึ่งเดิมใช้ชื่อโครงการว่า Light Amphibious Warship

LSM ถูกวางบทบาทให้อยู่ระหว่างเรือรบสะเทินน้ำสะเทินบกขนาดใหญ่กับเรือยกพลขนาดเล็ก แต่โครงการเผชิญคำถามเรื่องราคา ความอยู่รอด และจำนวนเรือที่เหมาะสม สำนักงานงบประมาณรัฐสภาสหรัฐ ระบุว่าต้นทุนการจัดหาอาจสูงกว่าประมาณการเดิมของกองทัพเรืออย่างมาก

นี่เป็นจุดอ่อนสำคัญ เพราะต่อให้หน่วย MLR มีขีปนาวุธที่ดีเพียงใด หากไม่สามารถขนกำลัง หลบย้าย และส่งเสบียงระหว่างเกาะภายใต้การโจมตีได้ แนวคิดทั้งหมดก็อาจติดอยู่บนกระดาษ

จุดแข็งของแผนใหม่: ทำให้จีนต้องตามล่าเป้าหมายจำนวนมาก

ยุทธศาสตร์ A2/AD มีประสิทธิภาพเมื่อใช้ค้นหาและโจมตีเรือรบหรือฐานทัพขนาดใหญ่ เพราะเป้าหมายเหล่านี้มีมูลค่าสูงและเคลื่อนที่หรือซ่อนตัวได้จำกัด

แต่เมื่อสหรัฐกระจายกำลังออกเป็นหน่วยขนาดเล็กจำนวนมาก ฝ่ายตรงข้ามต้องแยกให้ออกว่าเป้าหมายใดเป็นรถยิงจริง เป้าหมายใดเป็นรถสนับสนุน และเป้าหมายใดเป็นอุปกรณ์ลวง การใช้ขีปนาวุธราคาแพงไล่ทำลายรถไม่กี่คันอาจไม่คุ้มค่า ขณะเดียวกันเรือรบที่แล่นผ่านช่องแคบก็ต้องระวังการโจมตีจากหลายทิศทาง

กำลังเหล่านี้ยังสามารถทำหน้าที่เป็น “ดวงตา” ให้กองเรือและเครื่องบินของสหรัฐ ส่งข้อมูลเป้าหมายกลับไปยังอาวุธจากหน่วยอื่น จึงไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ยิงเองทุกครั้ง

จุดอ่อนของ EABO: ซ่อนง่ายไม่ได้แปลว่าอยู่รอดง่าย

แม้แนวคิดจะน่าสนใจ แต่การปฏิบัติจริงมีคำถามสำคัญหลายข้อ

ประการแรก เกาะเล็กไม่ได้มีที่ซ่อนหรือเส้นทางหลบหนีมากนัก หากฝ่ายตรงข้ามตรวจพบตำแหน่ง หน่วยอาจถูกปิดล้อมหรือถูกโจมตีด้วยโดรนและขีปนาวุธ

ประการที่สอง กำลังที่กระจายตัวต้องการน้ำ อาหาร เชื้อเพลิง อะไหล่ กระสุน และระบบสื่อสาร การส่งเสบียงข้ามทะเลในพื้นที่ซึ่งถูกเฝ้าตรวจอาจยากกว่าการส่งหน่วยเข้าไปเสียอีก

ประการที่สาม ระบบนี้ต้องพึ่งพาเครือข่ายข้อมูล หากสัญญาณดาวเทียม การสื่อสาร หรือระบบระบุตำแหน่งถูกรบกวน หน่วยที่อยู่ห่างกันอาจรับรู้เป้าหมายและประสานการยิงได้ยาก

ประการสุดท้าย สหรัฐไม่สามารถนำอาวุธไปตั้งบนเกาะของประเทศอื่นได้ตามใจ การเข้าถึงฐานทัพ ท่าเรือ และสนามบินขึ้นอยู่กับพันธมิตร ข้อตกลง และสถานการณ์ทางการเมืองในขณะนั้น

เสียงคัดค้าน: นาวิกโยธินกำลังเตรียมรบกับจีนมากเกินไปหรือไม่?

นักวิจารณ์ รวมถึงอดีตนายพลบางส่วน มองว่า Force Design ให้ความสำคัญกับสงครามในหมู่เกาะแปซิฟิกมากเกินไป การปลดรถถัง ลดปืนใหญ่ และเปลี่ยนทรัพยากรไปสู่ขีปนาวุธต่อต้านเรืออาจทำให้นาวิกโยธินมีทางเลือกน้อยลงเมื่อถูกส่งไปปฏิบัติภารกิจในทะเลทราย เมือง หรือพื้นที่ซึ่งไม่ใช่ชายฝั่ง

ฝ่ายสนับสนุนโต้แย้งว่า กองกำลังไม่สามารถยึดโครงสร้างจากสงครามในอดีตไว้ตลอดไป และนาวิกโยธินยังคงมีหน่วยแบบเดิมสำหรับภารกิจทั่วโลก การสร้าง MLR จึงเป็นการเติมขีดความสามารถที่ขาดหาย ไม่ใช่การทำให้นาวิกโยธินทุกคนกลายเป็นหน่วยยิงขีปนาวุธบนเกาะ

ความจริงคือทั้งสองฝ่ายกำลังตอบคำถามคนละข้อ ฝ่ายหนึ่งถามว่า “ต้องทำอย่างไรจึงจะอยู่รอดในการรบกับมหาอำนาจในแปซิฟิก” ขณะที่อีกฝ่ายถามว่า “หากสงครามครั้งต่อไปไม่ได้เกิดในแปซิฟิก จะเหลือกำลังที่เหมาะกับภารกิจอื่นมากเพียงใด”

นาวิกโยธินสหรัฐเลิกยกพลขึ้นบกแล้วจริงหรือ?

คำตอบคือ ยังไม่เลิก

สหรัฐยังต้องการเรือสะเทินน้ำสะเทินบกอย่างน้อย 31 ลำ ยังคงใช้หน่วย MEU และยังฝึกการบุกจากทะเล เพียงแต่การส่งเรือใหญ่เข้าใกล้ชายฝั่งที่อยู่ภายใต้ขีปนาวุธจำนวนมากไม่ใช่ทางเลือกที่ปลอดภัยเหมือนในอดีต

Force Design จึงไม่ได้เปลี่ยนนาวิกโยธินจาก “กองกำลังยกพลขึ้นบก” ให้กลายเป็น “กองกำลังซุ่มโจมตี” แบบสมบูรณ์ แต่กำลังเพิ่มบทบาทใหม่ให้พวกเขาสามารถช่วยกองทัพเรือค้นหา ควบคุม และโจมตีเรือฝ่ายตรงข้ามจากบนบก

มันคือการวางกับดักอยู่ภายในพื้นที่ที่อีกฝ่ายสร้างไว้เป็นกับดักสำหรับกองเรือสหรัฐอีกชั้นหนึ่ง

แผนนี้จะสำเร็จหรือไม่ยังไม่มีใครตอบได้เต็มปาก เพราะไม่เคยผ่านสงครามขนาดใหญ่กับคู่แข่งที่มีเทคโนโลยีใกล้เคียงกัน ปัจจัยชี้ขาดอาจไม่ใช่ระยะยิงของขีปนาวุธ แต่เป็นการส่งกำลังบำรุง การรักษาการสื่อสาร การหลบหนีหลังยิง และความร่วมมือของพันธมิตร

หากคุณเป็นผู้บัญชาการนาวิกโยธินสหรัฐ คุณจะเลือกเก็บกำลังหนักไว้สำหรับการบุกครั้งใหญ่ หรือยอมกระจายทหารเป็นหน่วยเล็กๆ เพื่อทำให้ศัตรูไม่รู้ว่าการโจมตีจะมาจากเกาะใด?

คำถามที่พบบ่อย

Force Design 2030 คืออะไร?

Force Design 2030 คือแนวทางปรับโครงสร้างนาวิกโยธินสหรัฐที่เปิดตัวในปี 2020 เพื่อให้พร้อมรับมือคู่แข่งที่มีเทคโนโลยีระดับสูง โดยเฉพาะการรบทางทะเลในพื้นที่อินโด-แปซิฟิก ปัจจุบันใช้ชื่อสั้นว่า Force Design เพื่อสะท้อนว่าการพัฒนาจะดำเนินต่อเนื่อง

EABO คืออะไร?

EABO ย่อมาจาก Expeditionary Advanced Base Operations เป็นแนวคิดตั้งฐานหน้าขนาดเล็กและเคลื่อนย้ายได้ เพื่อสนับสนุนการตรวจการณ์ การป้องกันภัยทางอากาศ การควบคุมทะเล และการโจมตีเรือ โดยหลีกเลี่ยงการรวมกำลังเป็นเป้าหมายขนาดใหญ่

Marine Littoral Regiment หรือ MLR คืออะไร?

MLR คือกรมนาวิกโยธินรูปแบบใหม่ที่รวมกำลังรบชายฝั่ง การป้องกันภัยทางอากาศ การส่งกำลังบำรุง การสื่อสาร และอาวุธพิสัยไกล สามารถแยกเป็นหน่วยเล็กเพื่อปฏิบัติการตามหมู่เกาะและพื้นที่ชายฝั่ง

NMESIS คืออะไร?

NMESIS คือระบบขีปนาวุธต่อต้านเรือภาคพื้นดินของนาวิกโยธินสหรัฐ ใช้รถยิงไร้คนขับ ROGUE-Fires ซึ่งพัฒนาจาก JLTV และบรรทุกขีปนาวุธ Naval Strike Missile สองลูก

นาวิกโยธินสหรัฐยกเลิกหน่วยรถถังจริงหรือไม่?

จริง นาวิกโยธินสหรัฐยกเลิกกองพันรถถังของตนภายใต้การปรับโครงสร้าง Force Design แต่ไม่ได้หมายความว่ากองทัพสหรัฐไม่มีรถถัง เพราะกองทัพบกสหรัฐยังคงมีหน่วยรถถังอยู่

นาวิกโยธินสหรัฐจะไม่บุกชายหาดอีกแล้วใช่หรือไม่?

ไม่ใช่ สหรัฐยังคงรักษาความสามารถสะเทินน้ำสะเทินบกและหน่วย MEU ไว้ เพียงเพิ่ม MLR และ EABO เพื่อรับมือพื้นที่ซึ่งเรือขนาดใหญ่เสี่ยงถูกตรวจพบและโจมตีจากระยะไก